Arkitektura eta ingurumena
Tradizioa, historia eta natura
Biztanle gutxi batzuk besterik ez ditu eta 750 metroko altueran dago, eta haraneko herririk altuena eta biztanle gutxien dituena da. Bere lasaitasunak eta paisaiek leku aproposa bihurtzen dute erlaxatzeko eta landa-bizitzarekin berriro konektatzeko.
Madotzen, teilatu biribilak eta inklinatuak dituzten baserri tradizionalak kaleetan zehar doaz, eta San Joan Bataiatzailearen eliza, 1818ko tenplu neoklasikoa, herriaren goiko aldea menderatzen du.
Inguruak paradisu natural bat dira: pago eta lizar baso zabalek inguratzen dute udalerria, eta goialdean Trikuharrien Ibilbidea aurkitzen dugu, Larrazpil trikuharri ospetsuarekin, lur hauetan bizi zirenen milaka urteko lekukotza.
Roland Harria
Ahozko tradizioak ere laguntzen dio gure herriaren xarmari. Esaten da Aralarko San Migel Santutegira bidean, Roldán zaldunak harkaitz erraldoi bat bota zuela tontorretik Madotz suntsitzeko asmoz. Besoa arropetan korapilatu zitzaion, eta harkaitza goiz erori zitzaion, ondoko Ata haranean.
Erroldan Harri edo Rolanden Harria bezala ezagutzen den harkaitz horrek hainbat marka ditu aurpegi batean, eta, kondairaren arabera, heroiaren hatzak dira.
